สื่อสิ่งพิมพ์

การแบ่งประเภทของสิ่งพิมพ์
สื่อสิ่งพิมพ์ที่ปรากฏอยู่ในชีวิตประจำวันของเราทุกวันนี้จำนวนมาก การจัดหมวดหมู่หรือแบ่งประเภทสื่อสิ่งพิมพ์เป็นประเภทต่าง ๆ แบ่งได้เป็น 4 กลุ่มใหญ่ ดังนี้
1.หนังสือพิมพ์ (Newspaper)
2.นิตยสาร (Magazine) และวารสาร (Journals) นิตยสารเป็นรายปักษ์ที่กำหนดเวลาออกแน่นอน เสนอเนื้อหาหลายแบบทั้งบทความ สารคดี และเนื้อหาที่ให้ความรู้ ความบันเทิง วารสารคือสิ่งพิมพ์ทางวิชาการที่จัดพิมพ์โดยสถาบันสมาคม หน่วยงานของรัฐบาลและเอกชน ไม่เน้นเรื่องทางบันเทิง
3.หนังสือเล่ม (Book) เป็นหนังสือที่ไม่ได้ออกเป็นวาระ หรือรายประจำ เนื้อหา ภายในเล่มจะเป็นเรื่องเดียวกัน หรือมีผู้เขียนคนเดียวตลอดทั้งเล่ม
4.สิ่งพิมพ์เฉพาะกิจ เช่น โปสเตอร์ ป้ายประกาศ เอกสารแผ่นพับ ใบปลิว สูจิบัตร หรือจุลสาร เป็นต้น สิ่งพิมพ์เฉพาะกิจหมายถึง สิ่งพิมพ์ที่ใช้เฉพาะงานด้านใดด้านหนึ่ง เช่น งานประชาสัมพันธ์ งานโฆษณา งานสื่อสารภายในองค์กร งานรณรงค์ในโครงการต่าง ๆ และงานให้การศึกษาแก่ประชาชน เป็นต้น สิ่งพิมพ์เฉพาะกิจหมายรวมถึงสิ่งพิมพ์ทุกประเภท แต่ไม่มุ่งหวังแสวงหาผลกำไรเป็นจุดประสงค์หลัก

การออกแบบหนังสือ (BOOK DESIGN)
การออกแบบสำหรับพิมพ์หนังสือ นิตยสาร หนังสือพิมพ์ วารสาร ตลอดจนเอกสารตำราทางวิชาการต่าง ๆ จัดว่าเป็นข่ายงานที่มีการผลิตเป็นจำนวนมาก โดยใช้องค์ประกอบ พื้นฐานสำคัญ 2 ประการ คือ ตัวอักษรและภาพประกอบต่าง ๆ มาสร้างสรรค์ขึ้น

ขนาดของหนังสือ
ขนาดของหนังสือ มักนิยมเรียกตามวิธีตัดกระดาษเรียก หน้ายก ดังนั้นการออกแบบพิมพ์หนังสือนิตยสารต่าง ๆ ผู้ออกแบบจึงควรจะได้ดูรายละเอียดเกี่ยวกับกระดาษไว้ดังนี้

ขนาดของกระดาษ กว้าง X ยาว มีหน่วยเป็นมิลลิเมตรและเป็นนิ้วตามมาตรฐานสากล
Paper Size
A sizeMillimetersInches
A0841 X 118933.11 X 46.81
A1594 X 84123.39 X 33.11
A2420 X 59416.54 X 23.39
A4210 X 2978.27 X 11.69
A5148 X 2105.83 X 8.27
A6105 X 1484.13 X 5.83
A774 X 1052.91 X 4.13

กระดาษแผ่นใหญ่มาตรฐานสากล ซึ่งใช้อยู่ในประเทศไทยมี 2 ประเภท คือ
-ประเภท กว้าง 31 นิ้ว ยาว 43 นิ้ว
-ประเภท กว้าง 24 นิ้ว ยาว 35 นิ้ว

 

กระดาษแผ่นใหญ่มาตรฐาน
พับได้ 4 ส่วน เรียกว่า 4 หน้ายก
พับได้ 8 ส่วน เรียกว่า 8 หน้ายก
พับได้ 16 ส่วน เรียกว่า 13 หน้ายก
พับได้ 32 ส่วน เรียกว่า 32 หน้ายก
4 หน้ายก ปกติจะเป็นหนังสือพิมพ์
8 หน้ายก เป็นหนังสือขนาดใหญ่ มี 8 หน้ายกใหญ่และเล็ก
16 หน้ายก เป็นหนังสือขนาดกลาง มี 16 หน้ายกใหญ่และเล็ก
32 หน้ายก เป็นหนังสือขนาดเล็ก มี 32 หน้ายกใหญ่และเล็ก

ขนาดหน้ายกของหนังสือทั่วไป มีดังนี้
1 หน้ายก ขนาดที่แพร่หลาย คือ 31 X 43
4 หน้ายก ขนาดประมาณ 14.5 X 22.5 หรือขนาดใกล้เคียง
8 หน้ายก ขนาดประมาณ 7.5 X 10.25 หรือขนาดใกล้เคียง
16 หน้ายก ขนาดประมาณ 5 X 7.25 หรือขนาดใกล้เคียง
32 หน้ายก ขนาดประมาณ 3 X 4.5 หรือขนาดใกล้เคียง
ขนาดความหนาของหนังสือตามปริมาณกระดาษ เรียกตามภาษาธุรกิจการพิมพ์ว่า ยก ดังนั้นกระดาษแผ่นใหญ่แผ่นหนึ่ง จะเป็นปริมาณกระดาษ 4 ยก
กระดาษในท้องตลาดทั่วไป จะขายเป็นม้วนหรือเรียกว่า ลูก ปริมาณกระดาษ น้ำหนัก 30 กิโลกรัม เรียกว่า 1 รีม
1 รีม มีกระดาษ 500 แผ่น
1 รีม ปริมาณกระดาษ 2,000 ยก
รูปแบบที่ดีของหนังสือ ควรเป็นรูปแบบที่ทำให้อ่านได้ง่าย และมีระเบียบ มีความประณีต สวยงาม ชัดเจน รูปแบบหนังสือมีความสอดคล้องกับประเภทของหนังสือ เช่น ตำราเรียน หนังสือเด็ก วารสาร ฯลฯ

 

กระบวนการออกแบบทำต้นฉบับ

ข้อพิจารณาก่อนการออกแบบต้นฉบับ
1. พิจารณารูปแบบสื่อที่จะต้องดำเนินการ โดยการเน้นลักษณะสื่อให้เหมาะสมกับกลยุทธ์การใช้งาน เพราะสื่อสิ่งพิมพ์แต่ละอย่างมีความจำกัดในรูปแบบของนำเสนอที่แตกต่างกัน

การออกแบบจัดหน้าในงานสิ่งพิมพ์
งานออกแบบสิ่งพิมพ์ที่มีความสวยงาม อ่านง่าย มีความเป็นระเบียบ ย่อมจะดึงดูดความสนใจได้ดี วิธีการออกแบบเพื่อจัดหน้าหนังสือในงานสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ ส่วนประกอบที่ปรากฏ ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของการจัดหน้าที่ต้องคำนึงถึงได้แก่
-ส่วนพาดหัว (Head Line)
-กอปปี้บล็อก (Copy Block or Column)
-งานศิลปะ (Art work)
-ภาพเครื่องหมาย (Logo or Trade Marks)
-เส้นและพื้นผิว (Line & Textures)
-ความต่อเนื่อง (Continuity)

ขั้นตอนการออกแบบจัดหน้า
1. ส่วนข้อความพาดหัว (head Line) ได้แก่ ข้อความหัวเรื่องและส่วนหัวเรื่องรอง ให้เขียนร่างลักษณะตัวอักษรหยาบ ๆ โดยกำหนดขนาดความสูงของตัวอักษร แบบตัวอักษร ตลอดจนการกำหนดขนาดน้ำหนักความเข้ม-อ่อนของตัวอักษร พิจารณาตำแหน่งการวาง
2. คอลัมน์หรือกอปปี้บล็อก (Column or Copy Block) การกำหนดขนาดของคอลัมน์จะขึ้นอยู่กับองค์ประกอบสองส่วนคือ ส่วนแรกได้แก่ การพิจารณาถึงขนาดของพื้นที่ ทั้งหมดที่มีมากน้อยเพียงใด และส่วนที่สอง พิจารณาถึงขนาดข้อความมีมากน้อยหรือไม่
2.1 กรณีที่มีสาระเนื้อหาค่อนข้างมาก การกำหนดคอลัมน์ควรกำหนดในลักษณะแนวนอนจะเหมาะสมกว่าแนวดิ่ง เพราะการใช้พื้นที่ในแนวนอนจะใช้น้อยกว่าการออกแบบกำหนดคอลัมน์ในแนวดิ่ง ซึ่งจะทำให้ดูรู้สึกว่าเนื้อหายาว ไม่น่าอ่าน
2.2 การกำหนดขนาดของคอลัมน์ สำหรับงานที่มีเนื้อหาสาระยาวจะทำให้การใช้เนื้อที่น้อยกว่าการกำหนดคอลัมน์แคบ และขนาดของคอลัมน์กว้างจะทำให้ รู้สึกน่าอ่านมากกว่า
2.3 ขนาดของคอลัมน์จะต้องสัมพันธ์กับลักษณะเฉพาะของสื่อ ไม่ว่าจะกำหนดให้กว้างหรือแคบเท่าใด จะต้องพิจารณาถึงขนาดพื้นที่ทั้งหมด

การออกแบบแผ่นพับ
เป็นสื่อที่นิยมอีกประเภทหนึ่งของการประชาสัมพันธ์ แผ่นพับที่ดีควรมีค่าแห่งความน่าสนใจสูงสูง ให้ภาพพจน์ของสินค้าและความน่าเชื่อถือรวมทั้งรายละเอียดเพียงพอที่สามารถ เข้าใจได้ง่าย ลักษณะการพับไม่ควรซับซ้อนจนผู้อ่านไม่สามารถทราบว่าหน้าไหนต่อจากหน้าไหน ขนาดพอเหมาะไม่ใหญ่หรือเล็กจนเกินไป

การพับ
ลักษณะทั่วไปที่นิยมใช้ในการพับ
1.พับกลางหนึ่งครั้ง (Single Fold) กระดาษแผ่นพับกลางครึ่งหนึ่ง ให้ขอบหน้า ทับกันสนิทจะได้หนังสือ 4 หน้า
2.พับมุมฉาก (Right Angle Fold) คือ พับตรงกลางกระดาษความยาวครึ่งหนึ่ง แล้วพับกลางกระดาษที่พับแล้วตัดกับมุมฉากที่พับครั้งแรก การพับครั้งที่ 2 จะได้หน้าหนังสือ 8 หน้า ถ้าพับฉากอีกครั้งที่ 3 จะได้ 16 หน้า
3.การพับฝรั่งเศส เรียกว่า FRENCH FOLD เป็นการพับแบบมุมฉาก 2 ครั้ง การพับแบบนี้มักใช้สำหรับการพับการ์ดหนังสือ ที่เรียกว่า leaflet การพับ 6 หน้า เป็นการพับทางยาวจากสองปลายโดยพับ 2 รอบ แบ่งการพับตามยาวเป็น 3 ส่วน พับจากปลายเข้ามาตรงรอยแบ่งทั้ง 2 แห่ง โดยกระดาษทั้ง 2 ด้านพับซ้อนกัน
4.การพับชนิดหีบเพลงชัก (Accordian Fold) คือ การพับกระดาษทางยาว โดยมากพับเป็นแผ่นยาวมาก โดยพับทางซ้ายรอบหนึ่ง แล้วกลับทางขวาอีกรอบสลับกัน ให้หน้ากระดาษพับซ้อนกันในลักษณะเหมือนสมุดข่อยโบราณ

5.การพับขนาน (Parallel Fold) คือการพับกระดาษหลายครั้ง ในด้านเดียวกันตลอด เช่น พับกระดาษครั้งแรกตามแนวยาว โดยเอาปลายกระดาษของสองปลายมาบรรจบกัน พับครั้ง 1 แล้วก็พับกระดาษที่พับไว้แล้วทางด้านเดิมอีกไปเรื่อย ๆ
6.การพับในลักษณะพิเศษอื่น ๆ อาจพับจากมุมเข้ามาตรงกลาง หรือพับบางส่วนในแผ่นล้ำกันอยู่ซึ่งนิยมในการพับการ์ด และสิ่งที่ใช้เพื่อการโฆษณาต่าง ๆ เป็นพิเศษ
ข้อความที่ใช้ในแผ่นพับควรสั้น กระชับ แต่ได้ใจความ ไม่สับสน เข้าใจง่าย มีเนื้อหาไม่มากหรือน้อยจนเกินไป ควรมีคำพูดที่ดึงดูดความสนใจ การใช้ภาพประกอบจะช่วยให้น่าสนใจและเข้าใจง่ายขึ้น